Ποιες είναι οι αιτίες απειθαρχίας στο σχολείο;


«Δυσκολεύομαι να βάλω τους μαθητές μου σε μια σειρά», «υπάρχει αρνητικό κλίμα μέσα την τάξη μου», «οι μαθητές μου μοιάζουν να είναι αφηρημένοι», «μέσα στην τάξη επικρατεί πολλή φασαρία», «δεν ξέρω πώς να διαχειριστώ τα κρούσματα επιθετικής συμπεριφοράς», «το μάθημα διακόπτεται συνεχώς», «οι μαθητές μου φλυαρούν ακατάπαυστα», «οι μαθητές μου σηκώνονται από τη θέση τους κατά τη διάρκεια του μαθήματος», «πιάνω τον εαυτό μου να φωνάζει κατά τη διάρκεια όλης της ημέρας, χωρίς αποτέλεσμα».

Μέσα από τις παραπάνω φράσεις, ανιχνεύονται μερικές από τις πιο συχνές ανησυχίες αλλά και μερικοί από τους πιο συχνούς προβληματισμούς, που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι εκπαιδευτικοί της σύγχρονης κοινωνίας, κατά τη διάρκεια του διδακτικού τους έργου.

Ας δούμε μια περίπτωση ενός μαθητή που παρεμποδίζει τη διεξαγωγή του μαθήματος με το να δημιουργεί θορύβους, να κάνει τον γελωτοποιό της τάξης και να μη συμμορφώνεται στις υποδείξεις του καθηγητή.

Τι μπορεί να σημαίνει αυτή η συμπεριφορά;

α)  Δεν ενδιαφέρεται για το μάθημα, δεν του αρέσει

β) Έχει ανάγκη να εκφραστεί

γ)  Επιζητά την προσοχή μας

δ)  Δεν καταλαβαίνει το μάθημα και δεν μπορεί να ανταποκριθεί

ε)  Κάτι τον προβληματίζει – στην οικογένεια του, στο σχολείο, στον ίδιο

στ)  θεωρεί πως το σχολείο ή/και το μάθημα δεν του προσφέρουν κάτι, είναι μηδενικής αξίας

ζ) το περιβάλλον της σχολικής τάξης δεν τον ελκύει, ώστε να επικεντρώσει την προσοχή του στο μάθημα

η) Λαμβάνει αντικρουόμενα μηνύματα από το περιβάλλον του σχολείου του,που τον/την μπερδεύουν συναισθηματικά

θ) νιώθει αδύναμος/η σε ένα σχολικό περιβάλλον που τον τρομάζει (χαμηλή αυτοεκτίμηση)

ι) είναι δέκτης πολλών πιέσεων και απαιτήσεων από το οικογενειακό ή σχολικό περιβάλλον

Άλλη προβληματική περίπτωση είναι ο μαθητής να είναι αρκετά εριστικός απέναντι στον καθηγητή του και να μη συνεργάζεται μέσα στην τάξη. Πολλές φορές ενοχλεί ή επηρεάζει και άλλους/άλλες συμμαθητές/τριες μέσα στην τάξη. Πρέπει να έχουμε υπόψη μας πως η απείθαρχη συμπεριφορά συχνά-αν όχι πάντα- συνοδεύεται και απο χαμηλές επιδόσεις στα μαθήματα. Κακοί μαθητές εκδηλώνουν και κακή συμπεριφορά (φαινόμενο αυτοεκπληρούμενης προφητείας. Αντιμετωπίζοντας επιτυχώς, λοιπόν, μια ανεπιθυμήτη συμπεριφορά, αυξάνουμε και τις μαθητικές επιδόσεις ενός/μιας μαθήτριας.

Δεν είναι όμως, μόνο η απείθαρχη ή η παραβατική συμπεριφορά ενός/μιας μαθήτριας που μπορεί να θεωρηθεί προβληματική. Και η απόλυτη σιωπή, η εσωστρέφεια, η παντελής απουσία συμμετοχής μπορούν και πρέπει να υποψιάσουν τον/την εκπαιδευτικό για την ύπαρξη μιας σοβαρής προβληματικής κατάστασης που μπορεί να εντάσσει τον μαθητή σε ομάδα υψηλού κινδύνου. Η αναζήτηση των αιτιών καθίσταται επιτακτική ανάγκη, ώστε να βρεθούν οι λύσεις ή οι τρόποι περιορισμού αυτών των δυσάρεστων καταστάσεων.

 

Μοριοδοτουμενα σεμιναρια 400 ωρων

Μαθητική συμπεριφορά και κουλτούρα

Οι διαφορετικοί τρόποι αντίληψης του ανθρώπινου μυαλού, η εξέλιξη της μάθησης και ο τρόπος που αυτή επιδρά στη συμπεριφορά οδηγεί σε πολλές προσεγγίσεις στην εκπαίδευση και τη μάθηση των παιδιών, αλλά και σε διαφορετικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων συμπεριφοράς.

Είναι πολύ σημαντικό προκειμένου να διερευνήσουμε μια απείθαρχη συμπεριφορά να δούμε το πολιτισμικό πλαίσιο αξιών στο οποίο ένας /μια μαθητής-τρια διαμορφώνει τη σκέψη του. Τα νοήματα και οι πράξεις καλλιεργούνται σε ένα πολιτισμικό περιβάλλον στο οποίο οι μαθητές  φέρνουν αντιλήψεις και νοοτροπίες από παρελθόντα περιβάλλοντα και, επομένως, η μάθηση είναι το προϊόν που παράγεται από αυτήν την αλληλεπίδραση. Άρα, χρειάζεται να λάβουμε υπόψη μας κάποια θέματα που σχετίζονται με τη μαθητική συμπεριφορά. Για παράδειγμα:

  • Το εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να αντιληφθεί ότι το σχολείο είναι ένας ζωντανός οργανισμός μέσα σε μια κοινωνία όπου διαδραματίζονται παιχνίδια εξουσίας, δύναμης και αμοιβών, τα οποία ασκούν μεγάλη επιρροή
  • Το σχολείο ως θεσμός παίζει μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του μαθητή. Ο τρόπος με τον οποίο το σχολείο μεσολαβεί ανάμεσα στην επιτυχία και την αποτυχία, είναι καθοριστικά για τη δημιουργία αυτόνομων ατόμων. Το σχολείο είναι εσώτερο κομμάτι της εκάστοτε κουλτούρας και είναι απαραίτητο οι εκπαιδευτικοί να αξιολογούν την επίδρασή του στη συμπεριφορά των μαθητών
  • Η αδυναμία στήριξης των μαθητών και ενσωμάτωσής τους στη σχολική κουλτούρα έχει ως αποτέλεσμα την περιθωριοποίησή και αποξένωση των νέων ανθρώπων από τον κοινωνικό ιστό

Σχολική συμπεριφορά και ψυχολογία

  • eq1Η ερμηνεία της συμπεριφοράς ενός/μιας μαθητή-τριας που βασίζεται σε συγκεκριμένα ψυχολογικά μοντέλα μπορεί να εξεταστεί υπό το πρίσμα της οικοδόμησης της κουλτούρας (Bruner,1996). Αυτό σημαίνει ότι διαφορετικές ψυχολογικές προσεγγίσεις έχουν και διαφορετικές εικασίες για την ανθρώπινη συμπεριφορά. Έτσι, ο συμπεριφορισμός θεωρεί πως ο μαθητής μέσω των ενεργειών του δημιουργεί συνδέσεις ανάμεσα στα εξωτερικά ερεθίσματα και τη συμπεριφορά του. Γι’ αυτό και η επιθυμητή συμπεριφορά χρειάζεται θετική ενίσχυση, ενώ η ανεπιθύμητη συμπεριφορά αρνητική ενίσχυση. Ο συμπεριφορισμός, όμως δε λαμβάνει υπόψη του τα συναισθήματα των μαθητών.Ακόμη, η διαφορετική νοοτροπία και αντίληψη μεταξύ μαθητών και εκπαιδευτικού μπορεί να έχει επιπτώσεις στο σύστημα της θετικής και αρνητικής ενίσχυσης. Μαθητές που προέρχονται από διαφορετικά πολιτισμικά πλαίσια σε σχέση με τον εκπαιδευτικό τους π.χ ερμηνεύουν διαφορετικά μια αμοιβή του συγκεκριμένου εκπαιδευτικού και το αντίστροφο.
  • Οικοσυστημική προσέγγιση: Η οικοσυστημική προσέγγιση ερμηνεύει την απείθαρχη συμπεριφορά ως ένα σύμπτωμα που πηγάζει από ένα δυσλειτουργικό σχολείο ή μια προβληματική οικογένεια ή και τα δύο. Θεωρεί πως το επίκεντρο της συμπεριφοράς δεν πρέπει να είναι το ίδιο το υποκείμενο αλλά οι εξωτερικοί παράγοντες που αλληλεπιδρούν με αυτό. Διαφορετικές πλευρές για την ίδια συμπεριφορά θα έχουν διαφορετικές απόψεις, και αυτό γιατί είναι άλλα τα ερεθίσματα και άλλη η οπτική γωνία καθενός. Καμία άποψη από μόνη της δεν είναι η απόλυτη αλήθεια. Ο Γιάννης, λόγου χάρη, είναι αγενής για το δάσκαλό του, αλλά αξιολάτρευτος για τον παππού του. Έτσι, η προβληματική συμπεριφορά ενός/μιας μαθητή-τριας είναι αποτέλεσμα εξωγενών παραγόντων που πρέπει να διερευνηθούν.

Βιολογικές/ιατρικές εξηγήσεις της απείθαρχης συμπεριφοράς

Η προβληματική συμπεριφορά ενός/μιας μαθητή-τριας ενέχεται να είναι αποτέλεσμα κάποιας πάθησης ή ασθένειας που έχει αυτός-ή.

Η ΔΕΠ (Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής) είναι ένα σύνδρομο από το οποίο πάσχουν πολλά παιδιά τα τελευταία χρόνια. Τα συστατικά του προβλήματος της ΔΕΠ-Υ είναι τρία: 1. η ΥΠΕΡΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 2. η ΑΠΡΟΣΕΞΙΑ 3. η ΠΑΡΟΡΜΗΤΙΚΟΤΗΤΑ  και επηρεάζουν τη φυσιολογική λειτουργία του παιδιού. Τα παιδιά με ΔΕΠ μέσα στην τάξη συνήθως έχουν γνωστικές ικανότητες αντίστοιχες του μέσου όρου προς υψηλές, αλλά η απόδοση τους παρουσιάζει διακυμάνσεις. Επιπλέον, δείχνουν συχνά αφηρημένα, ότι τεμπελιάζουν ή ότι δεν έχουν κίνητρο και δεν κάθονται στη θέση τους, ενοχλούν τους άλλους και δεν ολοκληρώνουν το έργο που τους ανατέθηκε. Διασπώνται πιο εύκολα από τους συμμαθητές του. Δυσκολεύονται να αρχίσουν και να ολοκληρώσουν μια εργασία. Είναι πιο απρόσεκτοι/ες από τους συμμαθητές τους, αγνοούν ή δυσκολεύονται να ακολουθήσουν οδηγίες. Δείχνουν πολύ ανοργάνωτοι και ξεχνούν πολύ πιο εύκολα από άλλα παιδιά. Τέλος, δείχνουν υπερβολική νευρικότητα και κινητικότητα σε καταστάσεις που απαιτούν συμμόρφωση και διακόπτουν συνεχώς τους άλλους.

Ακόμα, ο αυτισμός είναι μια ακόμη εξήγηση προβληματικής/επιθετικής συμπεριφοράς μέσα στην τάξη που συνδέεται άμεσα με το ιατρικό μοντέλο των «ειδικών αναγκών»: Η αυτιστική διαταραχή, γνωστή και ως αυτισμός, εντάσσεται στην κατηγορία των διάχυτων αναπτυξιακών διαταραχών. Κύριο γνώρισμα των διαταραχών αυτών είναι η ύπαρξη ελλειμμάτων σε πολλούς τομείς της ανάπτυξης ταυτόχρονα, γι’ αυτό και ονομάζονται διάχυτες. Οι τομείς στους οποίους παρουσιάζονται τα σοβαρότερα ελλείμματα είναι αυτοί της κοινωνικής συνδιαλλαγής και των δεξιοτήτων επικοινωνίας (Κάκουρος, Μανιαδάκη, 2002).  Οι διαταραχές αυτές χαρακτηρίζονται επίσης από στερεότυπες μορφές συμπεριφοράς, ενδιαφερόντων και δραστηριοτήτων. Το παιδί απομακρύνεται από τις διαπροσωπικές σχέσεις και αρνείται να έρθει σε επαφή με τον κόσμο και να τον εξερευνήσει. Αντί γι’ αυτό παραμένει στο δικό του εσωτερικό κόσμο, στον οποίο δεν επιτρέπει τη συμμετοχή άλλων ανθρώπων και δεν δέχεται παρεμβάσεις και αλλαγές. Δείχνει ελάχιστο ενδιαφέρον για τους άλλους, ακόμα και για τα μέλη της οικογένειάς του, και προτιμά να μένει μόνο του και να ασχολείται με διάφορα αντικείμενα με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο (Κάκουρος, Μανιαδάκη, 2005).

Φυσικά, στις περιπτώσεις των ιατρικών εξηγήσεων για την προβληματική συμπεριφορά η αντιμετώπιση και η παρέμβαση πρέπει να γίνονται με τη βοήθεια ειδικών παιδαγωγών και συμβούλων.

confidence2-660

Τρόποι βελτίωσης της αυτοπεποίθησης του εκπαιδευτικού

Χρυσές στιγμές Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δημιουργήσουν μια στιγμή της ημέρας για τον εαυτό τους που θα τους χαλαρώνει και θα τους κάνει να ξεφεύγουν από τα προβλήματα και το στρες. Αυτό μπορεί να είναι οτιδήποτε ηρεμεί κάποιον, όπως ένας ζεστός καφές, ένα σταυρόλεξο, το διάβασμα ενός βιβλίου, η αγαπημένη μουσική. Κάποιοι εκπαιδευτικοί συνήθως φτάνουν […]

0 comments
εξ αποστάσεως σεμινάρια για εκπαιδευτικούς

Αυτοπεποίθηση του εκπαιδευτικού

Η συναισθηματική νοημοσύνη έχει αποδειχθεί ότι έχει θετική σχέση με την  εργασιακή επιτυχία του ατόμου. Πιο συγκεκριμένα, οι άνθρωποι που είναι σίγουροι για τον εαυτό  τους και τις δυνάμεις τους, που μπορούν να προσαρμόζουν τη διάθεσή τους ανάλογα με την  περίσταση, που μπορούν να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα των άλλων και να μπαίνουν στη θέση  τους, […]

0 comments
badteacher

Σχέσεις εξουσίας και ανυπακοής στο σχολείο

Ένα ζήτημα που δεν έχει ερευνηθεί τόσο ή τουλάχιστον δεν έχει δοθεί μεγάλη σημασία σε αυτό είναι των σχέσεων εξουσίας και ανυπακοής μεταξύ του σχολείου και των μαθητών. Όταν μιλάμε για σχέσεις εξουσίας και ανυπακοής αναφερόμαστε τόσο στα κορίτσια όσο και στα αγόρια και εννοούμε την τάση των μαθητών να επιβληθούν με κάποιο τρόπο απέναντι […]

0 comments
people-brainstorming

Οι νέες τεχνολογίες στην εκπαιδευτική διαδικασία: Μειονεκτήματα

Ορισμένα προβλήματα και κάποιες αρνητικές επιπτώσεις από την εισαγωγή των νέων τεχνολογιών και μέσων έκφρασης στην εκπαιδευτική διαδικασία είναι τα εξής: η χρήση τους δεν αποτελεί πανάκεια για την εκπαιδευτική καινοτομία και δεν θα πρέπει να αναπαράγει το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα. αποτελεί μείζον πρόβλημα η δυνατότητα ορθολογικής διαχείρισης, επεξεργασίας, αξιολόγησης της πληροφορίας. Η έγκυρη και […]

0 comments
people-brainstorming

Οι νέες τεχνολογίες στην εκπαιδευτική διαδικασία: Πλεονεκτήματα

Οι νέες τεχνολογίες και μέσα επικοινωνίας στην εκπαιδευτική διαδικασία βοηθούν τον εκπαιδευτικό να συμπεριλάβει την παιδαγωγική αξιοποίηση των υπολογιστικών εργαλείων στην καθημερινή εκπαιδευτική πρακτική. Ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να καταστήσει το νέο ’’ηλεκτρονικό’’ εκπαιδευτικό σύστημα κατανοητό, και να δημιουργήσει μια κατάλληλη προσέγγιση στη δημιουργική και συνεχιζόμενη εκμάθηση, η οποία να θέτει αυτές τις νέες διαδικασίες […]

0 comments
3

Γιατί επιλέγουμε την οικοσυστημική προσέγγιση για την αντιμετώπιση της απείθαρχης συμπεριφοράς;

Από τη φύση του ο άνθρωπος είναι ένα κοινωνικό ον και εξαρτάται από τον κοινωνικό του περίγυρο, προκειμένου να έχει υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις, όπως εξαρτάται και από το φυσικό του περιβάλλον για τη φυσική του επιβίωση. Παρόμοια, η σχολική τάξη δεν αποτελεί μια απλή συνάθροιση ατόμων, αλλά ένα κοινωνικό σύστημα με ιδιαίτερη διάρθρωση, μια ομάδα […]

0 comments
teacher-questions

Η συναισθηματική νοημοσύνη του εκπαιδευτικού

Η συναισθηματική νοημοσύνη έχει αποδειχθεί ότι έχει θετική σχέση με την  εργασιακή επιτυχία του ατόμου. Πιο συγκεκριμένα, οι άνθρωποι που είναι σίγουροι για τον εαυτό  τους και τις δυνάμεις τους, που μπορούν να προσαρμόζουν τη διάθεσή τους ανάλογα με την  περίσταση, που μπορούν να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα των άλλων και να μπαίνουν στη θέση  τους, […]

0 comments

Έκπτωση Στα Ελληνόφωνα Μεταπτυχιακά

Έκπτωση στα ελληνόφωνα μεταπτυχιακά για εγγραφές έως τις 21/6/2021 Οι θέσεις είναι περιορισμένες Το CEARS σε συνεργασία με το Università degli Studi Guglielmo Marconi προσφέρει έκπτωση σε όλα τα ελληνόφωνα μεταπτυχιακά προγράμματα. Τα δίδακτρα, για εγγραφές έως τις 21/6/2021, από 3200€ θα διαμορφωθούν στα 2900€ Ψηφιακό μάρκετινγκ | Digital Marketing   International MBA   Εκπαιδευτική […]

0 comments
images (1)

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική Ηγεσία – Διοίκηση Εκπαιδευτικών Μονάδων

Η αυξανόμενη επίδραση που έχουν οι νέες τεχνολογίες στον τρόπο ζωής μας, καθώς και η ανάπτυξη των μέσων ενημέρωσης και μετάδοσης γνώσης έχουν οδηγήσει τον τομέα της εκπαίδευσης σε έναν διαρκή μετασχηματισμό και ενημέρωση του παραδοσιακού εκπαιδευτικού πλαισίου. Κατά συνέπεια, η ταχεία εξάπλωση των νέων τεχνολογιών και η παγκοσμιοποίηση της γνώσης, οδηγούν σε αναζήτηση νέων […]

0 comments