Εκπαίδευση: Η Αριστεία δεν μένει εδώ


Γιάννης Ρες, Μ.Ed (Παν. Αιγαίου), Μ.Ed ((ΕΑΠ), Εκπαιδευτής Ενηλίκων

Ας ξεκινήσουμε με μία παραδοχή: η αναζήτηση της ευκολίας, η υιοθέτηση της ήσσονος προσπάθειας, η απαξίωση της εργασίας, η επιβράβευση της μετριότητας και της αδιαφορίας και εν τέλει, η ιδεοληπτική απαξίωση του μόχθου και της αξιοκρατίας δεν συμβάλλουν στην εξέλιξη του ανθρώπινου είδους.

Διαβάζουμε στο λεξικό: Αριστεία είναι η βράβευση για την καλύτερη επίδοση, η αντίθετη έννοια του μετρίου. Η Αριστεία νοηματοδοτείται από την ποιότητα, αντιστοιχεί σε ιδιότητες ποιότητας και αποτιμάται  βάσει κανόνων και αξιών. Καμία αναφορά σε εξοντωτικό ανταγωνισμό, επιβίωση των ισχυρών ή προικισμένων, δημιουργίας «δίπολου» καλού-κακού. Τελικά, αριστεία είναι η ανώτατη διάκριση ως αποτέλεσμα της επαναλαμβανόμενης εκπλήρωσης μιας αποστολής με εξαιρετικά πετυχημένο τρόπο.

Ειδικότερα στον ευαίσθητο χώρο της εκπαίδευσης, η ύπαρξη και υποστήριξη κέντρων αριστείας σε όλες τις βαθμίδες, σε όλη την Ευρώπη και τον δυτικό κόσμο είναι αυτονόητη. Τα κέντρα αυτά λειτουργούν στη βάση ότι η αριστεία, όχι μόνο δεν αντιμάχεται τη συνεργασία μεταξύ των μαθητών, αλλά αντίθετα την προάγει αφού οι άριστοι μαθητές συνεργούν στην κοινή αναζήτηση αλληλοστήριξη των μελών της ομάδας.. Ιστορικά άλλωστε, ο άριστος μαθητής έχει αναπτυγμένο ουμανιστικό αξιακό κώδικα. Πρωταρχικό μέλημα κάθε σοβαρής ευρωπαϊκής ηγεσίας στην εκπαίδευση, η κατάταξη της παρεχόμενης παιδείας στα μείζονα εθνικά ζητήματα Εκπέμπουν ισχυρούς συμβολισμούς ενίσχυσης σχολείων αριστείας, κόντρα στις λαϊκίστικες εγχώριες φωνές για σχολεία «ευκολίας».

Στη χώρα μας, η αριστεία εξοβελίζεται από το εκπαιδευτικό σύστημα: Συστηματικές προσπάθειεςbadteacher εκπαιδευτικής αριστείας, καινοτομίας και δημιουργικότητας, ακυρώνονται στην πράξη (ή καλύτερα με υπουργικές προτροπές).

-Επιχειρούμενες καινοτομίες διευθύνσεων σχολικών μονάδων, στηλιτεύονται και απαξιώνονται, διότι απλά, δρουν ανεξάρτητα κομματικοσυνδικαλιστικών επικαθορισμών και πελατειακών δικτύων.

-Η συστηματική αξιολόγηση ανθρώπων, λειτουργιών και δομών, ακόμη και συζήτηση σχετική, απαγορεύεται (!).

-Ο τρόπος επιλογής των Στελεχών εκπαίδευσης, δημιουργεί ερωτηματικά για την αξιοπιστία και τον προσανατολισμό του.

-Ο ψηφιακός εγγραμματισμός, διάγει στην καλύτερη περίπτωση το νηπιακό του στάδιο.

-Η ρητορεία περί σύνδεσης σχολικής μονάδας και κοινωνίας μέσω συντονισμένων δράσεων και πρωτοβουλιών που προϋποθέτουν την αριστεία, απλά συνιστά ρητορική.

Ας δούμε κάποιους μύθους γύρω από το εκπαιδευτικό μας σύστημα, που μάλιστα, τελευταία με έντεχνο τρόπο επιχειρείται η ενίσχυσή τους στο όνομα του «εξισωτισμού» και προφανώς είναι ασύμβατοι με την αριστεία:

-Στον τρόπο επιλογής Στελεχών, σχεδόν απαξιώνεται ο επιστημονικός χαρακτήρας του. Υπερεκτίμηση της διδακτικής υπηρεσίας, χωρίς κανένα προαπαιτούμενο: αρκεί η φυσική παρουσία και μόνο στην τάξη για να υπερκεράσει εκείνον που αφιέρωσε τη ζωή του στη Δια βίου μάθηση, τη συνειδητή επιλογή του για συνεχή εξέλιξη και ανάπτυξη. Είναι τουλάχιστον ισοπεδωτικό για κάτοχο μεταπτυχιακών, διδακτορικών διπλωμάτων, ξένων γλωσσών, συγγραφέα ερευνητικών και επιστημονικών πονημάτων, εισηγητή σε διεθνή επιστημονικά συνέδρια, όταν αντιλαμβάνεται ότι τα παραπάνω, τελικά αποτελούν αντικείμενο ήσσονος αξιολόγησης. Εύλογα σκέφτεται ότι αρκούσε η παρέλευση κάποιων ετών διδακτικής εμπειρίας, χωρίς καμία αξιολόγησή της, καν ανατροφοδότησής της για την κατάληψη θέσης ευθύνης. Σκέφτεται επίσης, πόσο ανόητα έπραξε, όταν αντί να αφιερώνει ατέλειωτο χρόνο και χρήμα στην επιστήμη του, θεωρώντας τον τρόπο αυτό διαβατήριο προσφοράς ποιοτικού εκπαιδευτικού έργου, δεν αναλώθηκε στη δημιουργία δικτύου δημοσίων σχέσεων με τους συναδέλφους του και τα Υπηρεσιακά Συμβούλια για την εξασφάλιση της ψήφου τους. Σημειωτέον δε, η εκπαιδευτική υπηρεσία (μετά από κάλεσμα του ίδιου του Υπουργείου για παροχή, κατά τεκμήριο υψηλών και εξειδικευμένων υπηρεσιών σε διάφορους φορείς του), δεν προσμετράται στην αποτίμηση των μοριοδοτούμενων κριτηρίων. Σε ποια προηγμένη εκπαιδευτικά χώρα του πλανήτη, η εκπλήρωση της συμβατικής και μόνο εργασιακής υποχρέωσης (έγκαιρη προσέλευση και προβλεπόμενη αποχώρηση) συνιστά εξέχον προσόν υπηρεσιακής εξέλιξης; Σε ποια χώρα, παρατηρείται το τραγελαφικό φαινόμενο, κάτοχοι υψηλόβαθμων θέσεων στην εκπαιδευτική ιεραρχία (Δ/ντές Εκ/σης) χωρίς καν μεταπτυχιακό; Αν η χώρα μας είναι η μοναδική με το θλιβερό αυτό προνόμιο της «τιμωρίας» του εκπαιδευτικού για την μη μόνιμη παραμονή του στην τάξη, τότε οφείλει πάραυτα να «απαγορεύσει» στο Υπουργείο Παιδείας τη δυνατότητα πρόσκλησης άσκησης έργου σε οργανισμό εποπτευόμενό του.

teacher-questionsΗ αντίληψη περί τεχνοφασισμού, θα είχε μεγάλο ομολογουμένως ενδιαφέρον να εξηγήσει κάποιος «ειδήμων» πού αποσκοπεί. Τα οφέλη της παιδαγωγικής αξιοποίησης των Νέων Τεχνολογιών και της χρήση τους ως εργαλείο και μόνο στην εκπαιδευτική διαδικασία, θεωρούνται αυτονόητα από όλα τα σύγχρονα εκπαιδευτικά συστήματα. Όχι απλά δεν αντιστρατεύονται το ρόλο του εκπαιδευτικού, αλλά τον ενισχύουν (συμπεριλαμβανομένου και του ελκυστικού τρόπου μάθησης για τους μαθητές). Οι ψηφιακές κοινότητες μάθησης συνιστούν κεκτημένο δεκαετιών. Ας ενημερώσει κάποιος τους «τεχνοφοβικούς» κήνσορες, ότι η εποχή των ταξιδιωτικών περιστεριών έχει παρέλθει οριστικά!

-Αντί της θεοποίησης της χωρίς αξιολογικά κριτήρια «διδακτικής» εμπειρίας, αξίζει τον κόπο να μελετήσουν οι καθ’ ύλην αρμόδιοι την έννοια «Ηγέτης» στην εκπαίδευση. Απορίας άξιο, πώς αποτιμάται το όραμα όσων αναλαμβάνουν με την παραπάνω διαδικασία, θέση ευθύνης. Εκτός αν έχουμε αποφασίσει ως εκπαιδευτικό σύστημα να εισάγουμε κάτι διαφορετικό από διοίκηση μέσω στόχων και μέτρησης της απόδοσης. Πώς αλήθεια αποτιμάται η ενίσχυση της εξωστρέφειας της σχολικής μονάδας; Η υποστήριξη και ενίσχυση της καινοτομίας εκ μέρους των Στελεχών; Μήπως τα παραπάνω συνιστούν γραφικότητες έναντι του συντεχνιακού προτάγματος (βλέπε ψηφοφορία) στον αξιακό κώδικα των εμπλεκομένων στο σχετικό νομοθέτημα;

Τελικά, το διακύβευμα για το είδος της παρεχόμενης εκπαίδευσης δεν είναι ούτε ταξικό ούτε ελιτίστικο. Κάθε καλοπροαίρετος νοήμων, στο ερώτημα «η αριστεία συνιστά ρετσινιά και στρεβλή φιλοδοξία, ή μοχλό εξέλιξης και διαρκούς βελτίωσης», θα απαντήσει χωρίς περιστροφές, το δεύτερο. Η αριστεία προϋποθέτει ισότητα, και αξιοκρατία. Ασφαλώς, αντιστρατεύεται την κομματοκρατία, τη μετριότητα την ημετεροκρατία, γεγονός που δικαιολογεί την ύπαρξη ισχυρών θυλάκων αντίστασης στην επικράτησή της, ως στάση ζωής και όχι ως εργαλείου, ως τεχνικού ζητήματος. Ενδυναμώνει τα δυνατά σημεία των κατά τεκμήριο καλύτερων και ανατροφοδοτεί τους πιο αδύναμους (εκπαιδευτικούς, μαθητές) στην κάλυψη των τρωτών στοιχείων τους. Πρόκειται για αέναη διαδικασία βελτίωσης, θέσπισης και κατάκτησης στόχων. Δεν μπορεί να νοείται εκπαίδευση που δεν προσβλέπει στην επαγγελματική εξέλιξη και προσωπική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών, τη συνεχή επιμόρφωσή τους, την ενθάρρυνση της δημιουργικότητας στις διδακτικές μεθόδους, την επιλογή άρτια καταρτισμένων στελεχών. Για την υλοποίηση των παραπάνω δεν απαιτείται καμία αύξηση οικονομικών κονδυλίων, αλλά περίσσευμα γενναιότητας αναγνώρισης των παραπάνω στρεβλώσεων και βούληση διόρθωσής τους με την επιβράβευση των συνοδοιπόρων στο εγχείρημα αυτό.

Ό,τι δεν εξελίσσεται πεθαίνει…

Εκπαιδευτική Ηγεσία, Διοίκηση & Αναδυόμενες Τεχνολογίες
Εξ αποστάσεως αναγνωρισμένο ελληνόφωνο μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική Ηγεσία, Διοίκηση & Αναδυόμενες Τεχνολογίες

Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Έργου
Εξ αποστάσεως σεμινάριο στην Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Έργου

images (1)

Ο νέος ρόλος του εκπαιδευτικού στη σύγχρονη κοινωνία

Στην κοινωνία της γνώσης και της πληροφορίας τα σχολεία καλούνται να διαδραματίσουν ένα ρόλο κλειδί, που θα επιτρέπει στις κοινωνίες να προσαρμοστούν ομαλά στις νέες κοινωνικο-οικονομικές αλλαγές. Ουσιαστικός πρωταγωνιστής της όλης διαδικασίας, είναι ο εκπαιδευτικός του οποίου την εμπειρία, την παρώθηση και την οργάνωση χρειάζονται για να επιτύχουν ουσιαστική ή και ριζική αναδιαμόρφωση των συστημάτων […]

0 comments
images (1)

Τρόποι βελτίωσης της συναισθηματικής νοημοσύνης του εκπαιδευτικού

Χρυσές στιγμές Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δημιουργήσουν μια στιγμή της ημέρας για τον εαυτό τους που θα τους χαλαρώνει και θα τους κάνει να ξεφεύγουν από τα προβλήματα και το στρες. Αυτό μπορεί να είναι οτιδήποτε ηρεμεί κάποιον, όπως ένας ζεστός καφές, ένα σταυρόλεξο, το διάβασμα ενός βιβλίου, η αγαπημένη μουσική. Κάποιοι εκπαιδευτικοί συνήθως φτάνουν […]

0 comments
parenting-bullying-dreamstime_l_85212543

Bullying στο σχολείο: Τα χαρακτηριστικά του θύτη και του θύματος

Το νταηλίκι ή σχολικός εκφοβισμός είναι μια μορφή επανειλημμένης, επίμονης και επιθετικής συμπεριφοράς κατά ενός ατόμου ή μερικών ατόμων, η οποία επιδιώκει να προκαλέσει (ή πρέπει να αναγνωριστεί ότι προκαλεί) φόβο και δυστυχία και/ή ζημιά στο σώμα, στα αισθήματα, στην αυτοεκτίμηση ή στην υπόληψη ενός άλλου ατόμου. Το νταηλίκι συμβαίνει σε ένα πλαίσιο όπου υπάρχει […]

0 comments

Πώς να δημιουργήσουμε μία αληθινά σκεπτόμενη τάξη


Σκεφτείτε για λίγο και φανταστείτε ένα δημιουργικό περιβάλλον εργασίας. Μην ανησυχείτε για το είδος της εργασίας που διεξάγεται. Απλά επικεντρωθείτε στο χώρο. Κλείστε τα μάτια σας και φανταστείτε το. Τι είναι αυτός ο χώρος, όπως; τι ακούγεται; πώς οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν; υπάρχει κινητικότητα εκεί; υπάρχει ένδειξη εργασίας σε εξέλιξη εκεί; τι εικόνες υπάρχουν; είναι καθαρός ή ακατάστατος; Μπορείτε να φανταστείτε να δουλεύετε εκεί;

Φτιάξατε, λοιπόν, στο μυαλό σας ένα ελκυστικό περιβάλλον εργασίας θα μπορούσε να είναι μία σχολική τάξη; αν η απάντησή σας είναι όχι, θα σας ρωτούσα: «γιατί όχι;»

Ναι, υπάρχουν χιλιάδες εκπαιδευτικοί στη χώρα μας και εκατοντάδες χιλιάδες μαθητές που καθημερινά «εργάζονται» διαμορφώνοντας το αύριο. Και ναι, αυτό είναι μία δημιουργική και πολύ απαιτητική εργασία.

Πώς όμως θα μπορούσαμε να εξιδανικεύσουμε τα μαθησιακά περιβάλλοντα και να αλληλεπιδρούμε με νέους που συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία της μάθησης;

Μικρές ομάδες εργασίας

shutterstock_96451256Η συνεργασία πρέπει να είναι ο κανόνας σε κάθε τάξη. Μπορούμε να κάνουμε μία μικρή διαρρύθμιση του χώρου, τοποθετώντας τα θρανία σε έναν κύκλο. Σκεφτείτε έξω από τα καθιερωμένα πλαίσια και δείτε τη βιβλιοθήκη, τους διαδρόμους, την αυλή ως πιθανούς χώρους μάθησης. Καλό θα είναι να θέσουμε τα όρια με όλους τους εμπλεκόμενους για το τι συμβαίνει σε αυτά τα εκτός σχολικής τάξης δρώμενα, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου που θα παρακολουθεί ο διδάσκων τη συμπεριφορά των μαθητών. Σταδιακά, ο εκπαιδευτικός δίνει περιθώρια ανάληψης πρωτοβουλιών από τους μαθητές όταν επιδεικνύουν καλή αυτοδιαχείριση σε περισσότερο ανεξάρτητες καταστάσεις.

Επαναπροσδιορισμός των διαχειριστών των εποπτικών εργαλείων

Αντί να χρησιμοποιεί ο καθηγητής πάντα τον πίνακα, τον προτζέκτορα, τον η/υ καλό θα ήταν να ανατεθεί η χρήση τους για παρουσίαση διάφορων εργασιών από τους ίδιους τους μαθητές. Έτσι, αυξάνεται το ενδιαφέρον των παιδιών, οξύνεται η κρίση τους και επιτυγχάνεται το brainstorming (=ιδεοθύελλα).

Διαλεκτική τάξη

 Το να στέκεται ο καθηγητής μπροστά και στο κέντρο, προσδίδει μία ισχύ, αλλά μπορεί να παρεμποδίσει την αλληλεπίδραση δασκάλου-μαθητών.  Αλλάξτε τα πράγματα. Βάλτε καρέκλες σε κύκλο, ώστε να μπορούν να συμμετάσχουν τα παιδιά σε ομάδες και ενθαρρύνετε τους μαθητές να συνομιλήσουν με κάθε άλλον μέσα στην τάξη, όχι μόνο με σας.

Δραματοποίηση ρόλων

Η δραματοποίηση βοηθά τους μαθητές, ιδιαίτερα αυτούς με μαθησιακές δυσκολίες, στην εμπέδωση και την καλλιέργεια των μεταγνωστικών δεξιοτήτων τους. Αναθέστε ρόλους στα παιδιά, τα οποία θα αναπτύξουν διάφορα θέματα χρησιμοποιώντας κατάλληλα για την περίσταση παραγλωσσικά και εξωγλωσσικά στοιχεία.

Αναστασία Καστανά, MEd.

PhD in Pedagogical Sciences
Διδακτορικό πρόγραμμα στα παιδαγωγικά. Δείτε εδώ: PhD in Pedagogical Sciences

Εκπαιδευτική Ηγεσία, Διοίκηση & Αναδυόμενες Τεχνολογίες
Εξ αποστάσεως  αναγνωρισμένο ελληνόφωνο μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική Ηγεσία, Διοίκηση & Αναδυόμενες Τεχνολογίες

Διαχείριση κρίσεων στην εκπαίδευση/Διαχείριση σχολικής συμπεριφοράς

dysleksia

Μαθησιακές Δυσκολίες και ενδεικτικό πρόγραμμα για την Γ΄ Δημοτικού

του Γεωργίου-Αριστείδη Παπαθανασίου   Μαθησιακές δυσκολίες σε παιδιά χωρίς πρόβλημα νοητικής υστέρησης, στη Γλώσσα και στα Μαθηματικά, οφείλονται σε ατελείς αντιληπτικές ικανότητες ή δυσλειτουργίες του εγκεφάλου, οι οποίες επηρεάζουν την κωδικοποίηση και αποκωδικοποίηση των ερεθισμάτων και παρουσιάζονται ως διαταραχές: της σκέψης, του προφορικού λόγου, της ανάγνωσης, της γραφής, της ορθογραφίας, της κατανόησης και της μαθηματικής σκέψης. Στην […]

0 comments
images (1)

Ο νέος ρόλος του εκπαιδευτικού στη σύγχρονη κοινωνία

Στην κοινωνία της γνώσης και της πληροφορίας τα σχολεία καλούνται να διαδραματίσουν ένα ρόλο κλειδί, που θα επιτρέπει στις κοινωνίες να προσαρμοστούν ομαλά στις νέες κοινωνικο-οικονομικές αλλαγές. Ουσιαστικός πρωταγωνιστής της όλης διαδικασίας, είναι ο εκπαιδευτικός του οποίου την εμπειρία, την παρώθηση και την οργάνωση χρειάζονται για να επιτύχουν ουσιαστική ή και ριζική αναδιαμόρφωση των συστημάτων […]

0 comments
parenting-bullying-dreamstime_l_85212543

Bullying στο σχολείο: Τα χαρακτηριστικά του θύτη και του θύματος

Το νταηλίκι ή σχολικός εκφοβισμός είναι μια μορφή επανειλημμένης, επίμονης και επιθετικής συμπεριφοράς κατά ενός ατόμου ή μερικών ατόμων, η οποία επιδιώκει να προκαλέσει (ή πρέπει να αναγνωριστεί ότι προκαλεί) φόβο και δυστυχία και/ή ζημιά στο σώμα, στα αισθήματα, στην αυτοεκτίμηση ή στην υπόληψη ενός άλλου ατόμου. Το νταηλίκι συμβαίνει σε ένα πλαίσιο όπου υπάρχει […]

0 comments

Τρόποι βελτίωσης της συναισθηματικής νοημοσύνης του εκπαιδευτικού


Χρυσές στιγμές

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δημιουργήσουν μια στιγμή της ημέρας για τον εαυτό τους που θα τους χαλαρώνει και θα τους κάνει να ξεφεύγουν από τα προβλήματα και το στρες. Αυτό μπορεί να είναι οτιδήποτε ηρεμεί κάποιον, όπως ένας ζεστός καφές, ένα σταυρόλεξο, το διάβασμα ενός βιβλίου, η αγαπημένη μουσική. Κάποιοι εκπαιδευτικοί συνήθως φτάνουν νωρίτερα στο χώρο εργασίας τους,ώστε να οργανωθούν και να ανασυγκροτηθούν για το μάθημά τους. Στο τέλος της διδασκαλίας, καλό θα ήταν να υπάρχει κάτι αντίστοιχο με τα παραπάνω (μια στάση για έναν καφέ, μουσική στο αυτοκίνητο καθώς επιστρέφει, κ.λπ) για τον εκπαιδευτικό, ώστε να γυρίζει στο σπίτι του με μια θετική σκέψη.

Οι χρυσές στιγμές βασίζονται στην ιδέα της συγκέντρωσης σε όλες τις αισθήσεις μας, καθώς σκεφτόμαστε μια στιγμή ευχαρίστησης. Για παράδειγμα, καθώς πίνουμε το αγαπημένο μας ρόφημα, ας επικεντρώσουμε την προσοχή μας και ας στρέψουμε τις αισθήσεις μας στην ωραία του γεύση, το ζεστό ή δροσερό ποτήρι, τη θέα του ορίζοντα και την εικόνα του ουρανού. Θα εκπλαγεί κάποιος με την αποτελεσματικότητα που θα έχει η παραπάνω στιγμή στο να αποδιώξει κάθε σκοτεινή σκέψη από μέσα του. Ο εκπαιδευτικός πρέπει να επιδιώκει να δημιουργεί τέτοιες στιγμές για τον εαυτό του, ώστε να έχει μια καλή πνευματική υγεία και ισορροπημένη ψυχοσυναισθηματική κατάσταση.

Θέτοντας σαφή όρια

Πολύ σημαντικό είναι η αποτελεσματική διαχείριση του χρόνου. Ο εκπαιδευτικός δουλεύει πολλές ώρες, πέραν των ωρών διδασκαλίας, αφού χρειάζεται να προετοιμάσει το υλικό του, να οργανώσει τη διδασκαλία του, να διορθώσει διαγωνίσματα κ.α. Πολλές φορές εργάζεται στο σπίτι, ακόμα και τα Σαββατοκύριακα. Έτσι, όλη αυτή η εξαντλητική κατάσταση είναι πιθανόν να τον οδηγήσει στο λεγόμενο «burn out», στην εξόντωση του δηλαδή και σε μια αγχογόνα κατάσταση.

Κρίνεται απαραίτητο λοιπόν, να τεθούν προτεραιότητες στο τι χρειάζεται να γίνει άμεσα και τι δε χρειάζεται. Υπάρχουν πράγματα που μπορούν να μετατεθούν σε μετέπειτα χρόνο. Άλλωστε δεν μπορούν να γίνονται όλα ταυτόχρονα και εξίσου καλά. Η σωστή οργάνωση με ένα ημερολόγιο δραστηριοτήτων και η οριοθέτηση των συγκεχυμένων καταστάσεων θα ελαφρύνει πολύ τον εκπαιδευτικό και θα τον κάνει να αποφορτιστεί από τα πολλά βάρη που έχει αναλάβει.

Καλλιέργεια της αυτοεπίγνωσης και της αυτορρύθμισης

Για να γνωρίσει ο εκπαιδευτικός τα συναισθήματά του πρέπει καταρχήν να τα αναγνωρίσει με σαφήνεια, δηλαδή να τους δώσει ένα κατάλληλο όνομα. Αυτό όμωςimages (1) συχνά δεν είναι αρκετό. Σημαντικό είναι να αναζητήσει λοιπόν τα βαθύτερα συναισθήματά του που σχετίζονται με μια συγκεκριμένη συμπεριφορά που εκδηλώνει σε συνάρτηση με τη συμπεριφορά ενός μαθητή ή μιας τάξης απέναντί του. Για παράδειγμα, όταν κάποιος θυμώνει και φωνάζει σε έναν/μια μαθητή/τρια, επειδή του/της είπε ότι μιλάει γρήγορα και δεν πρόλαβε να γράψει στο τετράδιό του, είναι γιατί έχει ενοχληθεί από την ίδια του τη στάση, αφού δε φρόντισε να εντάξει έγκαιρα όλους τους μαθητές στο γράψιμο της άσκησης. Δεν ενοχλήθηκε δηλαδή από τη στάση του μαθητή, αλλά από τη δική του στάση.

Επομένως, ελέγχοντας ο εκπαιδευτικός, αλλά και ο κάθε άνθρωπος τα συναισθήματά του κερδίζει στο να:

  • Ανταποκρίνεται καλύτερα σε «δύσκολους» μαθητές και καταστάσεις
  • Γίνεται πιο ήρεμος όταν πρέπει να ανταποκριθεί σε αγχωτικές καταστάσεις
  • Βοηθά και τους άλλους να αντιμετωπίσουν τα άσχημα συναισθήματά τους
  • Αποφεύγει τη λεκτική βία και την προσβολή των μαθητών του/της

Ανάπτυξη της ενσυναίσθησης

Ο εκπαιδευτικός οφείλει να αντιλαμβάνεται και να αφουγκράζεται τα συναισθήματα των μαθητών του. Να μπορεί να μπαίνει στη θέση τους, κρίνοντάς τους με βάση την προσωπικότητα και τα χαρακτηριστικά των μαθητών του/της και όχι τα δικά του/της. Η ικανότητα αυτή ονομάζεται ενσυναίσθηση. Για να κατακτήσει όμως την ενσυναίσθηση, πρέπει πρώτα να έχει αντιληφθεί τα δικά του συναισθήματα.

Συνδρομή της Πολιτείας/Υπουργείου Παιδείας

Είναι ανάγκη η πολιτεία να αντιμετωπίσει κατάλληλα τα διάφορα θέματα της εκπαίδευσης (αναλυτικά προγράμματα, υλικοτεχνική υποδομή, εκπαίδευση και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών). Χρειάζονται περισσότερα βήματα τόσο στο επίπεδο παροχής εξειδικευμένων γνώσεων και στον τομέα απόκτησης ικανοτήτων και δεξιοτήτων (μεθοδολογία και οργάνωση της διδασκαλίας), όσο και στον τομέα που 8ad990b84e014f57b2f4c5038f18796b-1αναφέρεται στην απόκτηση ικανοτήτων συναισθηματικής αντιμετώπισης των μαθητών. Ιδιαίτερα στους υποψήφιους δασκάλους τα Πανεπιστήμια (μέσω αναμόρφωσης των προγραμμάτων τους με τα κατάλληλα μαθήματα και σεμινάρια)θα πρέπει να καλλιεργήσουν την ικανότητα να αναπτύσσουν θετικές στάσεις και καλές σχέσεις με τους μαθητές τους. Η απόκτηση των απαραίτητων για κάθε εκπαιδευτικό ικανοτήτων και δεξιοτήτων (ενσυναίσθηση, γνησιότητα, άνευ όρων αποδοχή του μαθητή), δεν μπορεί να επιτευχθεί με τον παραδοσιακό τρόπο αποστήθισης ή ακόμη και αφομοίωσης γενικών εγκυκλοπαιδικών γνώσεων. Απαιτείται επιπλέον και η οργάνωση ομαδοσυνεργατικών σεμιναρίων, όπως σεμινάρια εκπαίδευσης συμβούλων και ψυχοθεραπευτών, όπου θα επιτυγχάνεται η απόκτηση δεξιοτήτων και στάσεων που θα διευκολύνουν τη γνήσια προσέγγιση των μαθητών.

Ακόμη, η βιωματική εκπαίδευση και επιμόρφωση είναι σημαντικά στοιχεία για τον εκπαιδευτικό, καθώς εάν ο ίδιος ενστερνιστεί βιωματικές μεθόδους και περάσει μέσα από σχετική βιωματική εκπαιδευτική εμπειρία, θα τις αντιμετωπίσει θετικά και θα επιχειρήσει να τις εφαρμόσει συστηματικά.

Τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό είναι η παροχή περισσότερης διοικητικής και παιδαγωγικής αυτονομίας στα σχολεία. Η αποκέντρωση του εκπαιδευτικού συστήματος θα συνέβαλε στην αύξηση της παιδαγωγικής ελευθερίας-αυτονομίας του εκπαιδευτικού και κατά συνέπεια στην ελεύθερη και υπεύθυνη δημιουργία από μέρους του δασκάλου (Μπρούζος, 1998).

Σίγουρο είναι πως οι συναισθηματικά ευφυείς εκπαιδευτικοί  θα καταστήσουν και τα παιδιά τους συναισθηματικά υγιή, θα τα δουν να ξεχωρίζουν στην επαγγελματική τους ζωή, να πετυχαίνουν στην προσωπική και τελικά να προοδεύουν.

Σεμινάρια για Εκπαιδευτικούς
Εξ αποστάσεως μοριοδοτούμενα σεμινάρια για εκπαιδευτικούς

Εκπαιδευτική Ηγεσία, Διοίκηση & Αναδυόμενες Τεχνολογίες
Εξ αποστάσεως ελληνόφωνο αναγνωρισμένο μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική Ηγεσία, Διοίκηση & Αναδυόμενες Τεχνολογίες 

teacher-questions

Η συναισθηματική νοημοσύνη του εκπαιδευτικού

Η συναισθηματική νοημοσύνη έχει αποδειχθεί ότι έχει θετική σχέση με την  εργασιακή επιτυχία του ατόμου. Πιο συγκεκριμένα, οι άνθρωποι που είναι σίγουροι για τον εαυτό  τους και τις δυνάμεις τους, που μπορούν να προσαρμόζουν τη διάθεσή τους ανάλογα με την  περίσταση, που μπορούν να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα των άλλων και να μπαίνουν στη θέση  τους, […]

0 comments
bullying-1

Απείθαρχη και Παραβατική συμπεριφορά στο εκπαιδευτικό περιβάλλον

H πειθαρχία μέσα στο εκπαιδευτικό περιβάλλον αποτελεί το πιο σημαντικό και πολυσύνθετο πρόβλημα που απασχολεί τους νέους εκπαιδευτικούς σε όλο το δυτικό κόσμο και όχι μόνο. Δεν υπάρχει εκπαιδευτικός που να μην αντιμετώπισε έστω και μία φορά στην επαγγελματική του πορεία φαινόμενα απειθαρχίας εκ μέρους των μαθητών. Οι ψυχολόγοι καταγράφουν σε έρευνες και από την […]

0 comments

Ερμηνεύοντας τη σχολική συμπεριφορά

Ας θέσουμε στον εαυτό μας το ερώτημα: αρκεί η άριστη διδασκαλία από πλευράς επιστημονικής κατάρτισης και γνώσεων του εκπαιδευτικού και ένα άριστο σχολικό πρόγραμμα για την ενεργό συμμετοχή και θετική επίδοση όλων των μαθητών σε μία εκπαιδευτική μονάδα; νομίζω πως οι περισσότεροι από εμάς δεν θα δυσκολευτούν να απαντήσουν μονολεκτικά με ένα ηχηρό όχι. Μακροχρόνιες […]

0 comments

Η συναισθηματική νοημοσύνη του εκπαιδευτικού


Η συναισθηματική νοημοσύνη έχει αποδειχθεί ότι έχει θετική σχέση με την  εργασιακή επιτυχία του ατόμου. Πιο συγκεκριμένα, οι άνθρωποι που είναι σίγουροι για τον εαυτό  τους και τις δυνάμεις τους, που μπορούν να προσαρμόζουν τη διάθεσή τους ανάλογα με την  περίσταση, που μπορούν να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα των άλλων και να μπαίνουν στη θέση  τους, έχουν περισσότερες πιθανότητες εξασφάλισης μιας επιτυχούς επαγγελματικής πορείας στον  εργασιακό τους χώρο.

Τα παραπάνω στοιχεία φαίνονται απαραίτητα σε κάθε εργαζόμενο, πόσο μάλλον στον εκπαιδευτικό, καθώς από τη μία, αποτελεί φύσει και θέσει πρότυπο για τους μαθητές του και από  την άλλη, τα μηνύματα που εκπέμπει επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό το παιδαγωγικό κλίμα της τάξης.

eq-4

Ένας εκπαιδευτικός με υψηλή αυτοπεποίθηση βλέπει τον εαυτό του/της ως έναν ικανό, αρεστό και αξιόπιστο επαγγελματία. Αυτό θα τον/την κάνει να δεχθεί νέα ερεθίσματα και να αλληλεπιδράσει δημιουργικά με τους μαθητές του/της. Έτσι, η αισιοδοξία και η θετική προσέγγιση θα είναι τα χαρακτηριστικά σε όλους τους τομείς του επιστητού. Επιπλέον, οι άνθρωποι με αυτοπεποίθηση και συναισθηματική νοημοσύνη είναι πρόθυμοι να μάθουν από την κριτική και τα πιθανά λάθη τους, εφόσον τα αντιμετωπίζουν ως κάτι που θα τους κάνει καλύτερους και θα τους βελτιώσει στη δουλειά τους. Διατηρούν μια αίσθηση ισορροπίας και αντιμετωπίζουν δύσκολες καταστάσεις με ψυχραιμία και λογική. Ενδείξεις υψηλής αυτοπεποίθησης και συναισθηματικής νοημοσύνης αποτελούν τα παρακάτω στοιχεία:

  • Είναι οι εκπαιδευτικοί που έχουν τη σιγουριά πως μπορούν να αντιμετωπίσουν προβληματικές συμπεριφορές και αντίξοες συνθήκες

  • Διαχειρίζονται το λάθος ή την δυσάρεστη κατάσταση, χωρίς να γίνονται επιθετικοί

  • Μπορούν να αλλάξουν την άποψή τους και τις αντιλήψεις τους, εάν μάθουν κάτι καινούριο και γνωρίσουν νέα δεδομένα

  • Διακρίνονται από πνεύμα προοδευτικότητας και δεν είναι προγονόπληκτοι ή προοδόπληκτοι

  • Αντιλαμβάνονται και ανταποκρίνονται στις ανάγκες των άλλων

  • διακρίνονται για τον αυτοέλεγχο, την ηρεμία και την υπομονή τους.

  • Χαρακτηρίζονται από αμεροληψία, συνέπεια και αίσθηση του χιούμορ

  • Αφουγκράζονται ενεργητικά, τόσο τα λεκτικά όσο και τα μη λεκτικά μηνύματα (γλώσσα του σώματος) των μαθητών, στοχεύοντας στη διαλεύκανση των συναισθημάτων τους

  • Αποδέχονται τα παιδιά της τάξης τους όπως είναι, με τις καλές και τις κακές τους πλευρές, με τις προόδους και τις οπισθοδρομήσεις τους

  • Είναι ειλικρινείς με τον εαυτό τους και τους μαθητές τους. Είναι αυθεντικοί

  • είναι φιλικοί, κοινωνικοί και προσιτοί στους μαθητές και σ’ άλλα πρόσωπα αναφοράς (γονείς, συναδέλφους)

Χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη- αυτοπεποίθηση

Η χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη και αυτοπεποίθηση δημιουργεί μια αίσθηση μη παραγωγικότητας eq1και ανύπαρκτου συναγωνισμού. Οι εκπαιδευτικοί με τέτοια χαρακτηριστικά πολλές φορές αμφιβάλλουν για τις ικανότητές τους και δε νιώθουν σίγουροι για τα αποτελέσματα της διδασκαλίας τους. Από την άλλη πλευρά, διδάσκουν με πολύ δυνατή φωνή, είναι εγωκεντρικοί και πιστεύουν πως τα γνωρίζουν όλα, καλύπτοντας έτσι το κενό της ανεπαρκούς τους παρουσίας με μια αυταρχική συμπεριφορά. Ως ασπίδα προστασίας τους έχουν την επιθετικότητα και κάποιες φορές την εσωστρέφεια. Υποσυνείδητα και κρυφά βλέπουν τον εαυτό τους κατώτερο από άλλους εκπαιδευτικούς και νομίζουν ότι δεν είναι επιτυχημένοι. Χαρακτηριστικά αυτών των εκπαιδευτικών είναι:

  • εκπαιδευτικοί που σχεδόν ποτέ δεν παραδέχονται ότι έχουν κάνει λάθος

  • οποιαδήποτε προβληματική κατάσταση την ερμηνεύουν ως καταστροφή

  • είναι έντονα επικριτικοί απέναντι σε άλλους

  • πολλές φορές τονίζουν και προβάλλουν τα λάθη των άλλων, για να κρύψουν τα δικά τους

  • εκλαμβάνουν το οτιδήποτε πολύ προσωπικά

  • αρνούνται να παραδεχθούν οποιαδήποτε αποτυχία στον εαυτό τους

  • είναι συστηματικοί «κόλακες» και λαϊκίζουν απέναντι στους ανωτέρους τους, αλλά και στους μαθητές τους

  • δεν επιθυμούν τις αλλαγές, ενοχλούνται με κάτι νεωτερικό ή κάτι που αλλάζει τη ρουτίνα της δουλειάς τους

  • δε δείχνουν καθόλου ή δείχνουν λίγη κατανόηση-συμπαράσταση στα σχολικά και προσωπικά ζητήματα των μαθητών τους

  • εμφανίζονται πολύ ανυπόμονοι και αδιάλλακτοι στην επικοινωνία τους με τους μαθητές

  • δε χειρίζονται τα συναισθήματα των μαθητών (φιλίας, αγάπης, αντιπάθειας, δυσαρέσκειας κ.α.) με τον παιδαγωγικά επιθυμητό τρόπο

Γιατί είναι δύσκολο να έχουν οι εκπαιδευτικοί την κατάλληλη αυτοπεποίθηση και συναισθηματική νοημοσύνη;

Στην ερώτηση, γιατί οι εκπαιδευτικοί διάλεξαν το συγκεκριμένο επάγγελμα θαshutterstock_96451256 βρούμε την απάντηση πως αγαπούν τα παιδιά, τη μάθηση και θέλουν να προσφέρουν στους νέους. Οι εκπαιδευτικοί όμως, ιδίως στην Ελλάδα, όταν μπαίνουν στον εργασιακό χώρο της παιδείας, αγωνίζονται τελείως μόνοι σε έναν κυκεώνα διαρκών αλλαγών, πιέσεων, υποχρεωτικής τήρησης του σχολικού προγράμματος, κ.α. Και δεν είναι μόνο αυτά· ταυτόχρονα, πρέπει να πετύχουν τους στόχους των επιδόσεων των μαθητών, να ικανοποιήσουν τις προσδοκίες των γονέων και των διευθυντών τους, να αξιολογηθούν από τους σχολικούς συμβούλους και να ζουν υπό το άγχος της εργασιακής ανασφάλειας. Όλα τα παραπάνω εύλογα απαντούν στο ερώτημα μας. Σε ένα τέτοιο κλίμα κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να είναι συναισθηματικά και ψυχολογικά σε απόλυτη ισορροπία. Είναι απαραίτητο, επομένως, οι εκπαιδευτικοί να προσπαθήσουν πρώτα ατομικά και να εξετάσουν προσεχτικά τα όσα συμβαίνουν στην τάξη, ώστε να μάθουν τόσο από τις επιτυχίες όσο και από τις αποτυχίες.

Σεμινάρια για Εκπαιδευτικούς
Εξ αποστάσεως μοριοδοτούμενα σεμινάρια για εκπαιδευτικούς

Εκπαιδευτική Ηγεσία, Διοίκηση & Αναδυόμενες Τεχνολογίες
Εξ αποστάσεως ελληνόφωνο αναγνωρισμένο μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική Ηγεσία, Διοίκηση & Αναδυόμενες Τεχνολογίες 

bullying-1

Απείθαρχη και Παραβατική συμπεριφορά στο εκπαιδευτικό περιβάλλον

H πειθαρχία μέσα στο εκπαιδευτικό περιβάλλον αποτελεί το πιο σημαντικό και πολυσύνθετο πρόβλημα που απασχολεί τους νέους εκπαιδευτικούς σε όλο το δυτικό κόσμο και όχι μόνο. Δεν υπάρχει εκπαιδευτικός που να μην αντιμετώπισε έστω και μία φορά στην επαγγελματική του πορεία φαινόμενα απειθαρχίας εκ μέρους των μαθητών. Οι ψυχολόγοι καταγράφουν σε έρευνες και από την […]

0 comments
parenting-bullying-dreamstime_l_85212543

Bullying στο σχολείο: Τα χαρακτηριστικά του θύτη και του θύματος

Το νταηλίκι ή σχολικός εκφοβισμός είναι μια μορφή επανειλημμένης, επίμονης και επιθετικής συμπεριφοράς κατά ενός ατόμου ή μερικών ατόμων, η οποία επιδιώκει να προκαλέσει (ή πρέπει να αναγνωριστεί ότι προκαλεί) φόβο και δυστυχία και/ή ζημιά στο σώμα, στα αισθήματα, στην αυτοεκτίμηση ή στην υπόληψη ενός άλλου ατόμου. Το νταηλίκι συμβαίνει σε ένα πλαίσιο όπου υπάρχει […]

0 comments

Ερμηνεύοντας τη σχολική συμπεριφορά

Ας θέσουμε στον εαυτό μας το ερώτημα: αρκεί η άριστη διδασκαλία από πλευράς επιστημονικής κατάρτισης και γνώσεων του εκπαιδευτικού και ένα άριστο σχολικό πρόγραμμα για την ενεργό συμμετοχή και θετική επίδοση όλων των μαθητών σε μία εκπαιδευτική μονάδα; νομίζω πως οι περισσότεροι από εμάς δεν θα δυσκολευτούν να απαντήσουν μονολεκτικά με ένα ηχηρό όχι. Μακροχρόνιες […]

0 comments