Ερμηνεύοντας τη σχολική συμπεριφορά


Ο μαθητής δεν έχει ανάγκη ούτε από την αυστηρότητα ούτε από την ανεκτικότητα του εκπαιδευτικού. Αυτό που χρειάζεται είναι η ουσιαστική συμμετοχή του σε μια διαδικασία που θα δρομολογεί τους όρους θέσπισης και τήρησης των κανόνων της σχολικής ζωής, οι οποίοι θα εξασφαλίζουν δικαιώματα και καθήκοντα σε όλουςΘ. Τσιριγώτης, «Παρατηρήσεις για τη στάση ενός δασκάλου μέσα στην τάξη»

epithetikotita-sxoleioΑς θέσουμε στον εαυτό μας το ερώτημα: αρκεί η άριστη διδασκαλία από πλευράς επιστημονικής κατάρτισης και γνώσεων του εκπαιδευτικού και ένα άριστο σχολικό πρόγραμμα για την ενεργό συμμετοχή και θετική επίδοση όλων των μαθητών σε μία εκπαιδευτική μονάδα; νομίζω πως οι περισσότεροι από εμάς δεν θα δυσκολευτούν να απαντήσουν μονολεκτικά με ένα ηχηρό όχι.

Μακροχρόνιες μελέτες και διεισδυτικές έρευνες στην εκπαίδευση φανερώνουν γιατί το επάγγελμα του εκπαιδευτικού διαφοροποιείται από άλλα: είναι οι μαθητές που το κάνουν να διαφέρει, οι ολοζώντανοι αυτοί άνθρωποι που ο ψυχισμός τους, η συναισθηματική τους κατάσταση, οι σχέσεις που τους διέπουν με τους άλλους, επηρεάζουν κατά πολύ τη μαθητική τους επίδοση. Πώς μπορεί ένας εκπαιδευτικός, μία σχολική μονάδα να αναπτύξει προς το καλύτερο τις εσώτερες δυνατότητες των παιδιών με σκοπό τη συμμετοχή της πλειοψηφίας των εφήβων στη μάθηση;

Η προκλητική συμπεριφορά ενός μαθητή μπορεί να καθορίζεται από την έλλειψη κοινωνικότητας και βασικών δεξιοτήτων επικοινωνίας και συνεργασίας. Ενδεχομένως, δεν ικανοποιούνται και οι βασικές του ανάγκες, οπότε αναζητά τρόπους ικανοποίησης αυτών των αναγκών.

Ένας μαθητής θα συμπεριφερόταν με τον κατάλληλο τρόπο αν μπορούσε. Αν ο μαθητής εμφανίζει αποκλίνουσα συμπεριφορά που δεν μπορεί να προσαρμοστεί, αυτό είναι ένα δείγμα που φανερώνει ότι κάποιες δεξιότητες δεν έχουν αναπτυχθεί. Η ανάρμοστη συμπεριφορά εκ μέρους ενός/μιας μαθητή/τριας είναι μία ένδειξη ότι έχουν υιοθετήσει αυτή τη συμπεριφορά και δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν την κατάσταση.

Κάποιος μαθητής μπορεί να είναι υπερευαίσθητος σε αγχογόνες καταστάσεις με αποτέλεσμα να γίνεται υπερδραστήριος και υπερκινητικός.

Ένας άλλος ενδέχεται να μην έχει τις βασικές κοινωνικές δεξιότητες που απαιτούνται για να αλληλεπιδράσει με έναν συμμαθητή του ή μπορεί να στερείται της ευελιξίας που απαιτείται όταν του ζητηθεί, για παράδειγμα, να καθαρίσει το χώρο μετά από το φαγητό του ή να μην τρώει μέσα στην τάξη την ώρα του μαθήματος.Επιπλέον, υπάρχει η πιθανότητα να μην μπορεί να  αυτορρυθμίσει τη συμπεριφορά του για να αντέξει μία κατάσταση που προκαλεί αρκετό άγχος.

Η συμπεριφορά είναι επικοινωνία

Η συμπεριφορά του μαθητή μπορεί να φαίνεται περίεργη ή ενοχλητική στον/στην εκπαιδευτικό και ο τελευταίος να θεωρεί ακατανόητη αυτήν την εκδήλωση. Αξίζει να σημειώσουμε πως οι ενέργειες του δεν είναι τυχαίες και γίνονται για κάποιο λόγο και με απώτερο σκοπό να πετύχει κάτι ή  να λύσει ένα πρόβλημα. Είναι σημαντικό να σταθούμε λίγο σε αυτό και να προσπαθήσουμε να αποκρυπτογραφήσουμε τι προσπαθεί να μας πει ο μαθητής, καθώς και ποιος είναι ο σκοπός (ή πρόθεση) της συμπεριφοράς αυτής. Ενδεχομένως το μάθημα να φαίνεται ανιαρό σε αυτόν-ήν, να μη βλέπει κάποια αξία σε αυτό ή να μην ενδιαφέρεται γενικότερα για το σχολείο, εφόσον πιστεύει ότι δεν του προσφέρει τίποτα.

Πολλές φορές ο εκπαιδευτικός και το σχολείο δεν έχει ενημερώσει τον μαθητή για τους κανόνες συμμόρφωσης που ισχύουν ή υπάρχει σύγχυση στην ενημέρωση των κανονισμών του σχολείου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο/η μαθητής/τρια να συμπεριφέρεται ανυπάκουα. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι, όχι σπάνια, υπάρχουν αντιθέσεις μεταξύ των κανονισμών της οικογένειας και εκείνων του σχολείου. Κάτι που επιτρέπεται στο σπίτι μπορεί να απαγορεύεται στο σχολείο.

Καλό θα είναι οι εκπαιδευτικοί να διαβλέπουν τα μηνύματα που «λανθάνουν» στην εκάστοτε συμπεριφορά, ώστε να ξεκλειδώσουν τον κώδικα συμπεριφοράς και να ανταποκριθούν με πιο αποτελεσματικό τρόπο.

Αναστασία Καστανά, MEd